Als eerste partij lanceerde de VVD haar verkiezingsprogramma voor de gemeenteraadsverkiezingen. VVD-wethouder Eric Wiebes schreef in zijn eentje het programma voor 800.000 Amsterdammers. En zoals we van Wiebes mogen verwachten staat het programma voordevol slimme dingen. Beter onderwijs. Beter toegankelijke woningmarkt. Een mooiere en beter bereikbare stad. Meer veiligheid. En dat alles met een kleinere overheid en voor minder geld. Met zo’n programma heb je geen verkiezingen meer nodig. Doen zouden we zeggen.

Stelde topambtenaar wijlen Ad Geelhoed nog dat besturen nu eenmaal het ‘toevoegen van leed is”. Zo niet voor de VVD. Met trots worden de successen van afgelopen jaren geclaimd. De belastingen gingen niet omhoog. Het stadsdeelstelsel wordt uitgekleed. De veiligheid ging omhoog. De honderden miljoenen Nuongelden, het dwingend regeerakkoord en de top-600 aanpak van Van der Laan, het wordt wijselijk genegeerd. We zullen dit fenomeen de komende maanden vaker zien. Iedere partij zal het succes van de stad claimen.

Als super-managers zullen de lijsttrekkers en wethouders zich presenteren. Meer effect, voor minder euro’s. Dit VVD-mantra zullen we, en heus niet alleen bij de VVD, nog vaak horen. Maar het roept ook de vraag op wat die duur betaalde directeuren van gemeentelijke diensten en gemeentesecretaris eigenlijk doen. Waren zij niet verantwoordelijk voor uitvoering van beleid, met zo’n groot mogelijk effect voor zo’n min mogelijk geld? En de politiek voor het bepalen van de richting van de stad. Het maken van keuzes daar waar belangen met elkaar conflicteren? Het besturen van de stad is meer dan het op orde hebben van het huishoudboekje en een efficiënt ingericht werkproces.

Toch kun je niet zeggen dat de VVD geen heldere keuze maakt. Iedere Amsterdammer die kan werken, zal werken. Economie is het doel geworden waar de VVD op inzet. Het is de hoop dat ook andere politieke partijen het lef hebben zo’n uitgesproken en heldere keuze te maken. Wie weet is er zelfs een partij die de Amsterdammer als doel en de economie als middel ziet. Het moet overigens gezegd worden. Ook voormalig president van de Verenigde Staten Bill Clinton zette met “it’s the economy stupid” de toon voor de campagne. Hij won de verkiezingen.

Maar toch knaagt het VVD-programma. In grove penseelstreken worden beloften gedaan. Daar waar de parkeerdruk het toelaat worden de tarieven verlaagd. Wat die gebieden zijn blijft in nevelen gehuld. De sociale huursector wordt gehalveerd. Geen zorgen, u hoeft niet te verhuizen. Wel wil de VVD dat corporaties op groter schaal woningen aan hun huurders verkopen. Dit terwijl huren in de woningmarkt aan populariteit heeft gewonnen. Op 3 juli stemde de VVD nog in met de door de PVDA-gedomineerde erfpachtherzieningen. Nu moet alles toch anders. En terecht. Maar waarom wachten tot het verkiezingen zijn? Dat geldt ook voor het toewijzigingsbeleid van leerlingen aan basischolen gebaseerd op postcodes. Afschaffen wat de VVD betreft. Ze krijgt haar kans al op … als dit beleid in de gemeenteraad aan bod komt. En zo gaat het door. “Ruim die rotzooi toch eens op, gemeente” roept de partij. Toekomstig fractievoorzitter Daniel van der Ree ziet dat overigens anders. Die wil dat burgers zelf de rotzooi opruimen, te beginnen met de plezierbootjes die als ze vuilnis in het water tegen komen dit best kunnen opvissen en meenemen, zo liet hij vorige week nog optekenen. Eigen verantwoordelijkheid staat bij de VVD centraal. Als ondernemers zich keurig aan de regels houden en zich verantwoordelijk gedragen, dan zal er voor hen minder bemoeizucht van de overheid zijn. Het is als de burger die door groen loopt en door de politie niet staande wordt gehouden. Vrij ondernemerschap door jezelf beperkingen op te leggen voordat de overheid dat doet. Zonder dat het erg concreet wordt. En dat is precies het probleem met het VVD programma.

Het VVD programma leest als een spannend pamflet. Het doet verlangen naar waar de andere partijen mee zullen komen. Een even zozeer spannend pamflet of telefoonboek met waar de politiek voor is, het maken van keuzes. Wie wil weten wat de VVD wil met het Marineterrein, komt bedrogen uit. Zo ook als het gaat om de middeleeuwse binnenstad, 1012. Of het moet ruim baan zijn voor toerisme, passend bij het heilige doel van de economie. Bij het centraal staiton komen meer fietsenrekken. Maar waar autoplekken worden opgeofferd om fietsparkeren mogelijk te maken? Geen woord. Autoluwe stad? Idem. Omwonenden rond het Oosterpark die zich zorgen maken over het aantal evenementen? Geen idee wat de VVD wil. Als de economie spreekt, waarschijnlijk meer evenementen.