Het belastingparadijs ‘Nieuw Moresnet’ binnen de Amsterdamse stadsgrenzen bleek een goede 1-aprilgrap te zijn. Geen grap was de mededeling van wethouder Vos dat de gemeente vasthoudt aan het uitgangspunt dat de exploitant van de cargotram de huur van de tramrails tien jaar vooruit moet betalen. Een eis die pas in het laatste stadium van de voorbereiding van de cargotram, door de gemeente werd geformuleerd. In december viel het doek voor Citycargo. Het Franse moederbedrijf Transdef van Connexion kijkt of er toch nog leven in dit initiatief te blazen is. Maar met de halsstarrige houding van GroenLinks-wethouder Vos lijkt de kans op succes gering. Een week nadat ze haar plannen lanceerde om elektrisch vervoer in de stad te stimuleren, wordt het eerste de beste initiatief al weer de nek omgedraaid. Immers zo stelt ze, het financieel risico moet bij de ondernemer liggen en niet bij de stad. Het is alsof we DHL met haar opvallende postboot vragen tienjarig grachtbeheer door vooruitbetaling te voldoen.

Deze houding tekent de mentaliteit van het Amsterdams college. Grootse plannen om de milieudoelstellingen van de toekomst te halen worden in de kiem gesmoord, waarna alleen nog verbod en gebod als alternatief overblijft. Het is waar, alle auto’s de stad uit is ook een oplossing. En in de oren van GroenLinks ongetwijfeld aantrekkelijker dan het besef dat mobiliteit nu eenmaal nodig is om een leefbare stad te realiseren.

Beter zou het Amsterdams college zich kunnen laten inspireren door die andere door links gedomineerde stad. In Nijmegen schaarde gemeente en provincie met een aanzienlijke subsidie zich achter het plan Binnenstadservice.nl. Distributiecentra buiten de stad ontvangen de vervuilende vrachtwagens, waar de goederen naar afleveradres worden gecombineerd en overgeslagen in elektrische kleine bestelbussen. Het enthousiasme is groot. In kort tijdsbestek meldde zich tientallen winkeliers die zich aansloten en ook de gemeentelijke diensten hebben zich op voorspraak van de wethouder als klant moeten melden. De winst wordt vooral geboekt bij de kleine winkels. Winkels die vaak door tientallen leveranciers afzonderlijk werden bevoorraad, zien nu nog maar één keer een vracht afgeleverd worden. Het succes is zelfs zo groot dat waar Amsterdam de stad op slot wil zetten met milieuzones, in Nijmegen de discussie daarover op de lange baan is geschoven. Ook de paaltjes die de venstertijden moeten afdwingen in de winkelstraten zijn afbesteld.

Wat in Nijmegen begon als een ondernemend project waar bedrijfsleven en overheid elkaar vonden, is nu een exportproduct geworden naar andere gemeenten in binnen- en buitenland. Waar een provinciale stad groot in kan zijn.

Maar zo niet Amsterdam. Terwijl links de mond vol heeft van duurzame investeringen om de financiële crisis op te lossen worden de besluiten die een duurzaam Amsterdam kunnen bewerkstelligen niet genomen en initiatieven botweg tegengewerkt. Met alle rails in de stad is de cargotram, waar een particuliere onderneming in wil stappen, een zinvol initiatief. Net zo goed als het afbouwen van de Noord-Zuidlijn en zelfs het doortrekken naar Amstelveen en Schiphol alsmede de aanleg van de westtak, het realiseren van parkeergarages aan de randen van de stad met gratis fijnmazig openbaar vervoer naar het centrum, het stimuleren van pompstations voor hybride auto’s, het inrichten van park&ride en park&bike voorzieningen, de tweede ring om de stad maar ook de tweede zeesluis bij IJmuiden, de verdubbeling van rails om Amsterdam heen en een verbetering van de fietscirculatie binnen de gemeentegrenzen. Het zijn allemaal zinvolle onderdelen van een ambitie om een schone en leefbare stad te realiseren. Juist nu in economische moeilijke tijden, waar menig bedrijf en medewerker het lastig heeft, moet Amsterdam het aandurven de vlucht naar voren te nemen en een nieuw mobiliteitsplan lanceren. De overheid als partner die haar ambities niet door verbod en gebod vorm geeft, maar die durft te investeren en samen met de markt hemelbestormende initiatieven mogelijk maakt. Uit de grootste crisissen, zijn de mooiste toekomsten geboren. Maar alleen met juist leiderschap, zo heeft ‘Nieuw Moresnet’ ons geleerd.

Frank van Dalen